Frank Serpico u qëllua më 3 shkurt 1971, pasi zbuloi korrupsionin në NYPD. Vitin pasardhës, BBC raportoi mbi kalbjen “e përhapur” në forcën policore të Mollës së Madhe.
Drama kriminale e vitit 1973, Serpico, u shkëput direkt nga titujt kryesorë të lajmeve. Bazuar në bestsellerin jo-fiktiv të Peter Maas, filmi përfshiu Al Pacinon, i cili sapo kishte mbaruar rolin e Michael Corleone në filmin “Kumbari” , rolin e policit idealist Frank Serpico, i cili guxoi të përballej me korrupsionin në Departamentin e Policisë së Qytetit të Nju Jorkut (NYPD).
Ndershmëria e tij kokëfortë e vuri në konflikt me kolegët e tij. Por a lidhej kjo me momentin, më 3 shkurt 1971, kur ai u qëllua gjatë një bastisjeje kundër narkotikëve? BBC raportoi për hetimin pasues në vitin 1972.
Serpico, djali i emigrantëve italianë, iu bashkua NYPD në vitin 1959 për t’i shërbyer komunitetit. Në vitin 1965, ai u bë oficer me rroba civile, një hap drejt bërjes detektiv. Idealizmi i tij shpejt u përplas me pandershmërinë e disa prej kolegëve të tij oficerë. Korrupsioni ishte i përhapur, zbuloi ai. Një polic mund të përfitonte 800 dollarë në muaj – ekuivalenti i rreth 8,000 dollarëve (5900 £) sot – nga operacionet e lojërave të fatit, me oficerët e lartë që merrnin një pjesë e gjysmë.
Në vitin 1967, Serpico u bë një denoncues, duke u sjellë shefave të tij prova për një korrupsion të tillë. Në këmbim, ai u ngacmua dhe u kërcënua. Më pas, në fushatën e tij iu bashkua David Durk, një tjetër oficer i guximshëm i NYPD-së që kishte kontakte në pozicione të larta. Ndërsa Durk ishte një i diplomuar në drejtësi dhe njeri familjar, Serpico ishte një shpirt i lirë jokonvencional dhe një vetmitar – një arsye tjetër pse ai nuk ishte popullor me kolegët e tij.
Në vitin 1970, të zhgënjyer dhe pa mundësi të tjera, Serpico dhe Durk i paraqitën gjetjet e tyre gazetës New York Times. Zbulimet e bëra në faqen e parë tronditën qytetin. Kryebashkiaku John Lindsay emëroi një komision të pavarur të udhëhequr nga avokati i Wall Street-it, Whitman Knapp . Por Serpico ishte ende në detyrë aktive.
Në shkurt të vitit 1971, tashmë në divizionin e narkotikëve, ai shkoi në një pallat apartamentesh në Brooklyn me tre oficerë të tjerë pasi morën një informacion se po planifikohej një marrëveshje droge. Serpico trokiti në derën e të dyshuarit dhe hyri me forcë kur ajo u hap, por u qëllua në fytyrë. Një zyrtar i lartë i policisë i tha revistës New York Magazine se kur erdhi lajmi, “Ne u tmerruam që një polic e kishte bërë këtë.”
Sipas revistës New York Magazine, Serpico u “lënë për të vdekur nga kolegët e tij oficerë” dhe një burrë që jetonte në ndërtesë duhej të telefononte shërbimet e urgjencës. Më pas ai u çua në spital me një makinë policie. Në një artikull të Politico në vitin 2014, ai shkroi : “Një nga oficerët që më çoi atë natë tha [më vonë]: ‘Nëse do ta dija se ishte ai, do ta kisha lënë aty të vdiste nga gjaku’.”
Vitin e kaluar, në qytet ndodhën 1,600 vrasje – më shumë amerikanë u vranë këtu sesa në Vietnam – David Taylor
Një vit më vonë, David Taylor i programit 24 Hours të BBC-së raportoi nga vija e parë e frontit të një qyteti ku statistikat e krimit ishin “ato të një lufte në zhvillim e sipër”. Ai zbuloi se jo vetëm që Nju Jorku ishte qyteti më i pasur në botë, por ishte edhe një nga më të ndyrat. “Vitin e kaluar, pati 1,600 vrasje në qytet. Më shumë amerikanë u vranë këtu sesa në Vietnam. Ka një krim të dhunshëm çdo 15 minuta, një grabitje çdo minutë dhe një vjedhje me thyerje çdo 30 sekonda.”
“Por ajo që e bën situatën edhe më keq është fakti që policët janë në shënjestër”, tha Taylor. Hetimi publik zbuloi se korrupsioni ishte “i përhapur gjerësisht, megjithëse në asnjë mënyrë uniform në shkallë”. Ai i quajti shumicën e policëve të korruptuar “ngrënës bari”. Këta ishin oficerë që pranonin pagesa dhe bakshishe të vogla nga “kontraktorë, operatorë kamionësh rimorkimi, bixhozxhinj e të ngjashëm”. “Ngrënësit e mishit”, një përqindje e vogël e NYPD-së, do të shfrytëzonin në mënyrë agresive situatat në këmbim të pagesave të mëdha. Këto do të përfshinin “bixhoz, narkotikë dhe vepra të tjera të rënda penale që mund të sjellin pagesa prej mijëra dollarësh”.
Dëshmitari kryesor në seancat dëgjimore të transmetuara në televizion ishte William Phillips, një oficer i veshur civil, i cili kishte marrë ryshfet për 14 vjet. Një detektiv i vrasjeve që e pa të dëshmonte në televizion u tha prokurorëve se ai i ngjante skicës së policisë të një të dyshuari në një çështje vrasjeje të pazgjidhur nga viti 1968. Phillips përfundoi duke u dënuar për vrasjen e dy personave dhe shkoi në burg për 32 vjet. Ai vdiq në vitin 2023, në moshën 92 vjeç. Në nekrologjinë e tij , New York Times ngriti pyetjen: “A kreu ai vrasje, apo u kurdis në shenjë hakmarrjeje për thyerjen e murit blu të heshtjes?”
Më shumë se vetëm disa mollë të këqija
Serpico, pjesërisht i shurdhër në njërin vesh nga të shtënat, dëshmoi vetë në hetim, duke thënë: “Shpresoj që oficerët e policisë në të ardhmen të mos përjetojnë të njëjtin frustrim dhe ankth që kam përjetuar unë gjatë pesë viteve të fundit nga eprorët e mi për shkak të përpjekjes sime për të raportuar korrupsionin. Më bënë të ndihesha sikur i kisha ngarkuar ata me një detyrë të padëshiruar.” Ai i kërkoi hierarkisë policore të krijonte “një atmosferë në të cilën oficeri i pandershëm i frikësohet atij të ndershëm dhe jo anasjelltas”.
Durk i tha komisionit : “Korrupsioni nuk ka të bëjë fare me paratë, sepse nuk ka asnjë shumë parash që mund t’i paguash një polici për të rrezikuar jetën e tij 365 ditë në vit. Të jesh polic ose është një profesion ose nuk është asgjë fare, dhe kjo është ajo që pashë të shkatërruar nga korrupsioni i Departamentit të Policisë së Qytetit të Nju Jorkut, e shkatërruar për mua dhe për mijëra të tjerë si unë.”
Raporti i BBC-së i vitit 1972 mbi policinë e shtetit të Nju Jorkut zbuloi një forcë të demoralizuar. Kapiten Edward Rogers, komandant i Zonës së Nëntë, i tha 24 Hours: “Morali është në një rënie shumë të madhe në këtë kohë në departament për shkak të Komisionit Knapp, kur 95% e njerëzve të ndershëm tani etiketohen si të korruptuar, kur Komisioni Knapp zbuloi se ndoshta 5% e departamentit është i korruptuar. 95% e tjerë po mbajnë barrën e këtij etiketimi të korruptuar.” Ai shtoi: “Diçka e këtij lloji na ka kthyer me siguri prapa për shumë vite në marrëdhëniet tona me publikun, dhe në mënyrë të pajustifikueshme.”
Durk i tha BBC-së se arritja e madhe e komisionit ishte që kishte “eliminuar teorinë e mollës së kalbur” që më parë kishte qenë përgjigja ndaj çdo akuze për korrupsion në polici. “Administrata gjithmonë thoshte: ‘Çfarë? Shokuese, e tmerrshme, na tregoni keqbërësin dhe ne do ta varim’. Dhe ata zakonisht bëjnë një shfaqje shumë dramatike duke varur një ose dy… zakonisht njerëz mjaft të nivelit të ulët. Mendoj se ajo që bëri Komisioni Knapp ishte të tregonte shkallën dhe seriozitetin e asaj që do të thotë në të vërtetë korrupsioni.”
Kur erdhi puna për të bërë filmin mbi luftën kundër korrupsionit, roli i Durk në ngjarje u përfaqësua nga Bob Blair , një personazh i trilluar i luajtur nga Tony Roberts. Pas seancave dëgjimore të komisionit, Durk u gradua në toger dhe qëndroi në polici për më shumë se një dekadë.
Të shtënat e la Serpicon me lëndime që do t’i mbeteshin për gjithë jetën. Ai u largua nga departamenti në vitin 1972 për një pension invaliditeti dhe u zhvendos për njëfarë kohe në Zvicër. Filmi biografik, me regji nga Sidney Lumet, u shfaq në SHBA një vit më vonë. Slogani i posterit ishte: “Shumë nga kolegët e tij oficerë e konsideronin atë njeriun më të rrezikshëm që ekzistonte – një polic të ndershëm”. Tridhjetë vjet më pas, në vitin 2003, Instituti Amerikan i Filmit e renditi Frank Serpicon në numrin 40 në listën e tij të heronjve më të mëdhenj në historinë e kinemasë amerikane./BBC
The post ‘Oficeri i pandershëm duhet të ketë frikë nga ai i ndershmi’, polici që frymëzoi filmin Serpico të Al Pacinos appeared first on Euronews Albania.
