Sipas një studimi, një numër i madh restauruesish letre dhe libralidhësish u rekrutuan nga nazistët dhe “kontribuuan drejtpërdrejt në gjenocid” gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Një historian britanik ka zbuluar një program mbarëevropian në vitet 1930 dhe 1940, në të cilin restauruesit riparuan dhe pastruan të dhënat historike të kishave dhe civile, duke i bërë ato të lexueshme në mënyrë që nazistët të mund të zbulonin këdo me prejardhje hebraike.
Dr. Morwenna Blewett, një studiuese në historinë e konservimit dhe anëtare e asociuar e Kolegjit Worcester, Universiteti i Oksfordit, zbuloi letra naziste dhe materiale të tjera që tregojnë rolin e luajtur nga artizanët në rivendosjen e regjistrave të lindjeve, konvertimeve, pagëzimeve dhe martesave për të kërkuar statusin e trashëguar “racor”.
Në institucione të ndryshme publike, përfshirë arkivat federale gjermane në Berlin, ajo gjeti dokumente që tregojnë bashkëpunimin e këtyre konservatorëve, restauruesve dhe kimistëve të letrës, të cilët i përdorën aftësitë e tyre brenda Gjermanisë dhe në vendet e pushtuara.
«Ata po krijonin një regjistër të akumuluar se kush mund të vritej potencialisht – një lloj liste vrasjesh, në të vërtetë», tha ajo. «Ata bënë më shumë se ç’duhej për të zbatuar regjistrimin e tyre ‘racor’ të popullatave».
Gjashtë milionë hebrenj u vranë në Holokaust . “Edhe pse dihej se ekzistonte kjo nevojë për të vërtetuar trashëgiminë tënde”, tha Blewett, ajo “shqyrtoi hollësitë teknike se si u arrit kjo përmes pastrimit të dokumenteve”.
“Gjeta në arkiva dokumente zyrtare rreth angazhimit të libralidhësve, si dhe letra midis zyrtarëve të ndryshëm që flisnin për pastrimin e dokumenteve, me shpresën se këto të dhëna do të përfaqësonin ‘pastërtinë racore’.”
Të dhënat administrative që kanë mbijetuar tregojnë se deri në vitin 1940, një mjeshtër i libralidhjes i quajtur Franz Krause, nga Neisse, një qytet që tani ndodhet në jugperëndim të Polonisë, ishte midis atyre që u rekrutuan.
Në një fragment, një zyrtar nazist shkroi: «Librat e kishës gjermane, të cilët përfshijnë çdo vend dhe çdo fermë të vogël në masën e tyre të lidhur ngushtë me më shumë se njëqind mijë vëllime, janë padyshim burimi më i rëndësishëm për historinë e popullsisë gjermane, provën e prejardhjes dhe gjenealogjinë».
Dorëshkrimet që datonin disa shekuj më parë ishin të palexueshme sepse ishin bërë të brishta, të pista dhe të mykura.
Pavarësisht rëndësisë së tyre potenciale si dokumente historike, restauruesit përdorën “procese mjaft shkatërruese”, tha Blewett. “Ata nuk po siguronin sigurinë e objekteve historike, por po i bënin ato të lexueshme. Nuk kishte shumë rëndësi për ta se çfarë ishin këto objekte.”
Për shembull, faqet e dorëshkrimeve u ngopën me glicerinë për t’i bërë shënimet të lexueshme, edhe pse kjo nuk ishte në përputhje me praktikën e pranuar të ruajtjes së asaj kohe. “Fërkimi fizik i glicerinës rrezikonte grisjen e letrës tashmë të dëmtuar, si dhe zbutjen e fibrave të letrës duke i fryrë ato”, tha Blewett. “Gjeta gjithashtu materiale promovuese nga kompani teknike që bënin materiale laminimi që përdoreshin për të ruajtur faqe shumë të brishta për t’i bërë ato më të lexueshme.”
Blewett, i cili më parë ka punuar si konservues pikturash në Galerinë Kombëtare në Londër, hasi rastësisht materialin gjatë kërkimit të organizatave të trashëgimisë kulturore të krijuara gjatë kohës së nazistëve. “Sapo gjeta të gjithë këtë material dhe nuk e kuptova pse po flisnin për lidhjen e librave dhe pastrimin e dokumenteve të kishës. Kjo më bëri të shqyrtoja më tej se çfarë ishte skema dhe çfarë lidhej me prodhimin e provave të prejardhjes ariane.”
Hulumtimi i saj paraqitet në librin e saj të ri, Art Restoration Under the Nazist Regime , botuar nga Palgrave Macmillan këtë muaj. “Përmes punës së tyre, restauruesit komplotuan me regjimin nazist për të ndihmuar dhe nxitur akte kriminale”, shkruan Blewett në libër. “Shpërblimet e tyre ishin të majme. Por reputacioni i tyre ka mbetur kryesisht i paprekur.”
Michael Daley, drejtori i organizatës mbikëqyrëse të restaurimit ArtWatch UK, tha se hulumtimi zbuloi një “abuzim tronditës të aftësive”. “Sa shumë pushtet u shtohet atyre që kontrollojnë pamjen e gjërave – për mirë a për keq”, tha ai.
The post Letrat e nazistëve zbulojnë dokumenta në planin e vrasjeve të Holokaustit appeared first on Euronews Albania.
