Parlamenti Evropian ka miratuar raportin e tij të parë mbi krizën e strehimit në Bashkimin Evropian. Me 367 vota pro dhe 166 kundër, raporti bën thirrje për një veprim të përbashkët të BE-së për të trajtuar krizën dhe për t’i nxjerrë qytetarët nga kushtet e pasigurta të jetesës. Rekomandimet përfshijnë uljen e burokracisë, zgjerimin e sektorëve të ndërtimit dhe inovacionit të bllokut, si dhe mobilizimin e investimeve dhe mbështetjes fiskale më të madhe.
Kriza e strehimit u përkeqësua pas krizës financiare globale të vitit 2008 dhe pas pandemisë së vitit 2020. Çmimet e shtëpive u rritën me 60,5% që nga viti 2015, ndërsa qiratë u rritën me 28%. Në vitin 2025, shkalla e pronësisë për personat 24–35 vjeç ra me 6% krahasuar me vitin 2005, dhe një në dhjetë persona nuk ishte në gjendje të paguante qiranë.
Mungesa e strehimit të përballueshëm sfidon funksionimin e tregut të vetëm, duke minuar rritjen ekonomike dhe konkurrueshmërinë e Evropës. Plani i Komisionit Evropian për Strehimin e Përballueshëm synon të ndryshojë këtë situatë përmes rritjes së furnizimit me shtëpi, mobilizimit të investimeve dhe mbështetjes direkte për qytetarët.
Sipas raporteve, për të blerë një shtëpi në BE, evropianët duhet të fitojnë mesatarisht aq sa fitojnë aktualisht në shumicën e qyteteve të mëdha. Marrja me qira e një banese në qytetet me kërkesë të lartë kërkon rreth 30–40% të të ardhurave, dhe shumë të rinj e tejkalojnë këtë prag.
Eurodeputetja Irene Tinagli, presidente e Komitetit të Posaçëm për Krizën e Strehimit, deklaroi për Euronews: “Në shumë vende, pagat nuk kanë mbajtur ritmin me inflacionin, ndërsa çmimet e pasurive të paluajtshme u rritën deri në 60% në 10 vjet. Kjo nuk është faji i qytetarëve, por mungesë e politikave publike dhe monitorimit.”
Kriza është e dukshme: të rinjtë largohen nga shtëpia më vonë, furnizimi me strehim social është i pamjaftueshëm, dhe mbipopullimi vazhdon në shumë rajone. Sipas Eurostat, çmimet e shtëpive në BE janë rritur me mbi 60% që nga viti 2015, duke tejkaluar rritjen e të ardhurave. Trendi ndryshon sipas vendeve: çmimet u rritën më shumë në Evropën Lindore dhe Jugore, ndërsa disa vende nordike panë rritje të moderuar ose të qëndrueshme.
Të rinjtë e moshës 18–34 vjeç shpesh jetojnë me shokë dhome (rreth 48%), ndërsa shumë e vonojnë largimin nga shtëpia familjare. Mungesa e strehimit social krijon lista pritjeje dhe kufizon aksesin për familjet me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Aktualisht, 1,28% e popullsisë së BE-së jeton në rrugë, në strehimore ose akomodime të përkohshme, një rritje prej 30% krahasuar me vitin 2019 dhe 70% gjatë dekadës së fundit.
Shtetet anëtare kanë kompetencat kryesore për qiratë, strehimin social, rregullat e zonimit dhe taksimin e pronës. BE-ja mund të ndikojë indirekt përmes financimit, udhëzimeve dhe mjeteve të ligjit të butë. Eurodeputeti Borja Giménez Larraz theksoi rëndësinë e parimit të subsidiaritetit: “Ne ndihmojmë në zgjidhje, por zgjidhja përfundimtare duhet të vijë nga shtetet anëtare.”
Për periudhën 2021–2027, më shumë se 43 miliardë euro u mobilizuan për strehim, duke u shtuar 10 miliardë euro për vitet 2026–2027. Plani i Komisionit synon projekte të rinovimit të ndërtesave, efikasitet energjetik dhe strehim social. Fondet e Horizon Europe, InvestEU dhe Fondit të Tranzicionit të Drejtë mbështesin qasjen e sigurt, të qëndrueshme dhe të përballueshme në strehim.
Plani Evropian i Strehimit të Përballueshëm (2025) përfshin katër shtylla: rritjen e furnizimit me strehim, mobilizimin e investimeve, dixhitalizimin dhe përparimin e reformave. Strategjia Evropiane për Ndërtimin e Banesave përqendrohet në uljen e burokracisë, marrjen më të shpejtë të lejeve dhe përdorimin e metodave moderne të ndërtimit.
Vala e Rinovimit dhe Bauhaus-i i Ri Europian synojnë të rrisin përballueshmërinë dhe qëndrueshmërinë e strehimit deri në vitin 2030, duke ulur shpenzimet e energjisë dhe duke përmirësuar jetesën. Sipas ekspertëve, bashkëpunimi me shtetet anëtare mbetet thelbësor për zbatimin e masave dhe për t’i dhënë qytetarëve mjetet për të vepruar.
Irene Tinagli shton: “Fondet evropiane mund të krahasohen me ato kombëtare për t’i bërë ato më efektive. Ato gjithashtu mund të ofrojnë garanci publike për të tërhequr kapital privat drejt projekteve të strehimit të përballueshëm.”
The post Parlamenti Evropian miraton raportin e parë mbi krizën e strehimit, çfarë synohet appeared first on Euronews Albania.
