Udhëheqësit e shteteve turke kanë bashkuar forcat për të çuar përpara projektet dixhitale dhe të zgjerimit të inteligjencës artificiale, në lidhje me shtytjen e tyre rajonale për zhvillimet e tregtisë, energjisë, transportit, infrastrukturës dhe lidhjes rajonale, për të adresuar “çështjet kritike” urgjente të botës.
Udhëheqësit e Organizatës së Shteteve Turke (OTS) kanë njoftuar në një samit në Kazakistan se po përparojnë forcat e tyre të përbashkëta euroaziatike drejt koordinimit strategjik politik dhe ekonomik të aleancës mes zhvillimeve të shpejta gjeopolitike dhe teknologjike globale, ndërsa theksojnë se aleanca e tyre nuk është e destinuar për qëllime ushtarake ose gjeopolitike.
Udhëheqësit e Kazakistanit, Turqisë, Azerbajxhanit, Uzbekistanit, Kirgistanit dhe të tjerëve u mblodhën në qytetin historik kazak të Turkistanit, kryeqytetin shpirtëror të botës turke, për të punuar së bashku në hartimin e zhvillimeve të përbashkëta të inteligjencës artificiale dhe dixhitale, si dhe integrimin për shtetet anëtare dhe rajonin më të gjerë, por edhe që shtetet turke të punojnë së bashku për të ofruar rrugë alternative globale të furnizimit dhe lidhje me ndërprerjet e rrugëve të energjisë në botë.
I mbajtur nën temën “Inteligjenca Artificiale dhe Zhvillimi Dixhital”, samiti i OTS u prit nga Presidenti i Kazakistanit, Kassym-Jomart Tokayev, dhe mblodhi homologët e tij nga Turqia, Recep Tayyip Erdoğan, Shavkat Mirziyoyev të Uzbekistanit, Ilham Aliyev të Azerbajxhanit, Sadyr Zhaparov të Kirgistanit dhe sekretarin e përgjithshëm të OTS, ambasadorin Kubanychbek Omuraliev, për bashkëpunimin e tyre strategjik, potenciali i kombinuar ekonomik i të cilit arriti në 2.4 trilionë dollarë në vitin 2025, siç u njoftua nga presidenti i Uzbekistanit.
Udhëheqësit dërguan një mesazh të fortë të bashkuar duke pozuar të kapur për dore përpara mauzoleut të Khoja Ahmed Yasawi, i ndërtuar në shekullin e 14-të dhe tani monumenti kryesor shpirtëror i Kazakistanit dhe botës turke në tërësi, duke qëndruar gjithashtu si një simbol i trashëgimisë turke të tregtisë dhe bashkëpunimit kulturor përgjatë Rrugës historike të Mëndafshit.
“Për ne, forcimi i unitetit të botës turke është një përparësi jashtëzakonisht e rëndësishme”, tha Tokayev i Kazakistanit, duke kundërshtuar pretendimet se bashkëpunimi në rritje i kombeve turke mund të marrë dimensione ushtarake ose gjeopolitike.
“Organizata e Shteteve Turke nuk është një projekt gjeopolitik, as një organizatë ushtarake. Kjo është një platformë unike për forcimin e bashkëpunimit tregtar, ekonomik, të teknologjisë së lartë, dixhital, kulturor dhe humanitar midis vendeve vëllazërore”, deklaroi Tokayev, duke përshkruar qëndrimin diplomatik të vendit të tij për bashkëpunim dhe përparim, në vend të konkurrencës.
Duke nxitur atë që ai e quajti integrim të madh rajonal në të gjithë botën turke, Sekretari i Përgjithshëm i OTS-së, Omuraliev, i tha Euronews se “me çdo sektor që tani është i lidhur me inteligjencën artificiale dhe zhvillimin dixhital, askush nuk mund ta bëjë vetë në këtë fushë, dhe kështu ne ramë dakord të bashkëpunojmë në të paktën 58 fusha të inteligjencës artificiale dhe dixhitale”.
“Për shembull, ne kemi projektet tona në transport dhe logjistikë për të cilat do të kemi leje elektronike, mbështetje për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme dhe mekanizma të tjerë”, tha Omuraliev.
Projekti “E-Permit” do të forcojë lidhjen rajonale duke thjeshtuar sistemet dhe procedurat e transportit të mallrave midis shteteve anëtare.
Presidenti i Kazakistanit, Tokayev, tha se vendet turke duhet të shtojnë përpjekjet e tyre në transformimin dixhital “për të shmangur mbetjen në kufijtë e progresit”.
Iniciativa dixhitale me bollëk
Tokayev dhe të gjithë presidentët pjesëmarrës njoftuan nisma të shumta për të çuar përpara bashkëpunimin dixhital, të tilla si krijimi i qendrave të përbashkëta të inteligjencës artificiale në shtetet turke, bashkëpunimi në sigurinë kibernetike, zbatimi i projekteve dixhitale me origjinë nga OKB-ja, krijimi i një Universiteti të ri të Inteligjencës Artificiale për studentët turq dhe të tjera.
“Në një epokë të konkurrencës teknologjike, transformimi dixhital dhe inteligjenca artificiale duhet të sigurojnë përparimin e përbashkët të botës turke”, tha Tokayev.
Mirziyoyev njoftoi programin “Pesë Milionë Liderë të IA-së”, i hartuar për vende pune në të ardhmen të lidhura me zhvillimet e reja dixhitale, si dhe krijimin e një fondi të përbashkët sipërmarrjeje nga Uzbekistani dhe Kazakistani për projekte të reja rinore, si pjesë e projekteve të mëdha arsimore të të dy vendeve.
Ai gjithashtu propozoi një rrjet bashkëpunimi strategjik në inteligjencën artificiale për të krijuar atë që ai e quajti një hapësirë dixhitale të unifikuar në të gjithë kombet turke dhe për të zhvilluar një “Korridor Dixhital Turk” për shkëmbimin rajonal të të dhënave dhe për të mbështetur evolucionin teknologjik.
“Ne kemi ndarë projekte dixhitale me vendet e tjera turke”, tha për Euronews, zëvendëskryeministri i Kazakistanit dhe Ministri i Inteligjencës Artificiale dhe Zhvillimit Dixhital.
“Kazakistani është i zhvilluar në fushën e shërbimeve online, ne jemi ndër 10 vendet e para në indeksin e OKB-së për shërbimet dixhitale dhe ndër 24 vendet më të përparuara në kategorinë e platformave të shërbimeve online dhe dëshirojmë ta ndajmë këtë”, tha Madiyev.
Duke deklaruar se “bota po hyn në një fazë të re zhvillimi” dhe se “shtetet turke duhet të marrin një rol udhëheqës në këtë proces”, Presidenti i Azerbajxhanit, Aliyev, tha se “zbatimi i projektit të Rrugës Dixhitale të Mëndafshit midis Evropës dhe Azisë është në proces e sipër”.
“Dhe si pjesë e këtij projekti, linja kabllore me fibra optike Trans-Kaspik midis Azerbajxhanit dhe Kazakistanit pritet të bëhet funksionale në muajt e ardhshëm”, shtoi ai.
Madiyev i tha Euronews se projekti i fibrave optike “do të ndihmojë në tërheqjen e gjigantëve të mëdhenj të teknologjisë dhe hiper-shkallëzuesve për të vendosur burimet e tyre të fuqisë kompjuterike në vendet tona”.
Turqia, Kazakistani dhe Azerbajxhani po zhvillojnë gjithashtu së bashku një të ashtuquajtur satelit shkencor CubeSat që do të lançohet vitin e ardhshëm.
“Çdo vend mund të kontribuojë me teknologjinë e vet dhe do të jetë një satelit shkencor që shpresojmë ta lançojmë vitin e ardhshëm. Me kalimin e kohës, ai mund të bëhet pjesë e një konstelacioni më të gjerë satelitësh”, shpjegoi Madiyev.
Rrugët e transportit me përparësi strategjike
Ministrat e Jashtëm të OTS u takuan veçmas për të punuar së bashku mbi planet në zhvillim e sipër për rrugët globale të transportit, me atë të Korridorit të Mesëm në qendër të fokusit rajonal.
Presidentët nënvizuan nevojën për të formuar një front të bashkuar për t’iu përgjigjur zhvillimeve të shpejta gjeopolitike globale dhe për të marrë iniciativën në mundësitë e sigurisë globale të energjisë.
Presidenti i Turqisë, Erdogan, bëri thirrje për “vlerën strategjike të botës turke që vepron në solidaritet”, duke iu referuar “krizave që po ndodhin në rajonin tonë të afërt” dhe se “bota turke ka fituar reflekse të nivelit të lartë përballë çështjeve të përbashkëta”.
“Siç e tregon kriza e vazhdueshme e përqendruar në Ngushticën e Hormuzit, projektet e transportit që ndërlidhin botën turke, veçanërisht Korridori i Mesëm, do të mbeten një përparësi për ne për shumë vite të tjera. Palestina, Libani, Irani, Ukraina dhe shumë kriza të tjera tregojnë se ne duhet të forcojmë mbrojtjen tonë dhe të rrisim bashkëpunimin tonë në fushën e industrisë”, tha Erdogan.
Një përparësi strategjike për vendet e OTS, Korridori i Mesëm, i njohur edhe si Rruga Ndërkombëtare e Transportit Trans-Kaspik (TITR), është një rrjet transporti me rrugë hekurudhore dhe detare që lidh Kinën dhe Azinë Juglindore, përmes Kazakistanit, Azerbajxhanit dhe Gjeorgjisë, dhe më tej në Turqi dhe Evropë.
The post Udhëheqësit turq e drejtojnë aleancën e tyre drejt një ‘qendre me ndikim gjeopolitik’ appeared first on Euronews Albania.
