Spanja i dha fund një pritjeje 16-vjeçare për titullin e saj të dytë të Kupës së Botës FIFA duke mposhtur kampionët në fuqi, Argjentinën, me rezultatin 1-0 në finale, duke rrëzuar kështu siparin e edicionit më të madh të turneut të organizuar ndonjëherë.
Por Kupa e Botës 2026, e bashkëorganizuar nga SHBA-të, Kanadaja dhe Meksika, do të mbahet mend për shumë më tepër sesa vetëm për fitoren e Spanjës.
Turneu i parë me 48 ekipe solli histori të reja futbolli dhe debutime historike, por u shënua gjithashtu nga kufizimet e vizave, akuzat për racizëm, mosmarrëveshjet politike, polemika rreth arbitrimit, çmimet në rritje të biletave dhe pyetje të reja rreth qeverisjes së FIFA-s.
Brezi i ri i Spanjës arrin kulmin
Triumfi i Spanjës shënoi mbërritjen e një brezi të ri të aftë për të kombinuar futbollin tradicional të vendit të bazuar në posedim të topit me shpejtësi dhe drejtësi më të madhe.
Lamine Yamal u bë një nga lojtarët përcaktues të turneut, ndërsa yjet më të rinj të Spanjës u mbështetën nga një bërthamë me përvojë gjatë raundeve eliminatore.
Spanja eliminoi Austrinë, Portugalinë, Belgjikën dhe Francën përpara se të mposhtte Argjentinën në finale, duke fituar Kupën e Botës për herë të parë që nga viti 2010.
Vrapimi i Argjentinës i dha gjithashtu Lionel Messit një tjetër mundësi për të shtuar rekordin e tij të jashtëzakonshëm në turne, megjithëse kampionët në fuqi mbetën vetëm një fitore larg bërjes skuadra e parë që nga Brazili në vitin 1962 që e mbante trofeun.
Ndërkohë, Cristiano Ronaldo u bë lojtari i parë mashkull që shënoi në gjashtë Kupa të ndryshme Bote, duke shtuar një rekord tjetër në një turne që mund të ketë shënuar paraqitjet e fundit në Kupën e Botës si të Ronaldos ashtu edhe të Messit.
Turneu i zgjeruar krijon histori të reja
Zgjerimi nga 32 në 48 ekipe përfaqësonte ndryshimin më të madh strukturor në Kupën e Botës në gati tre dekada.
Shqetësimet se ndryshimi do të prodhonte shumë ndeshje të njëanshme u sfiduan pjesërisht nga performancat e disa kombeve më pak të konsoliduara të futbollit.
Kepi i Gjelbër arriti në fazën eliminatore në debutimin e tyre në Kupën e Botës, ndërsa ekipe si Kurasao, Jordania, Uzbekistani dhe Republika Demokratike e Kongos fituan një ekspozim të paparë ndërkombëtar.
Maroku përsëri pati një fushatë të fortë, duke arritur në çerekfinale pasi eliminoi Holandën në penallti dhe mposhti bashkë-organizatoren e ndeshjes, Kanadanë.
Formati i zgjeruar prezantoi gjithashtu një raund prej 32 ndeshjesh dhe e rriti turneun në 104 ndeshje, duke vendosur kërkesa shtesë fizike dhe logjistike për ekipet, mbështetësit dhe qytetet pritëse.
Kufizimet e vizave dëmtojnë mesazhin e përfshirjes
FIFA e promovoi vazhdimisht Kupën e Botës 2026 si edicionin më gjithëpërfshirës në histori, por politikat kufizuese të imigracionit dhe vizave të SHBA-së i penguan disa mbështetës dhe personel futbolli të merrnin pjesë.
Grupet e të drejtave të njeriut thanë se tifozët dhe punëtorët nga disa vende pjesëmarrëse u përballën me vonesa të gjata, pasiguri ose përjashtim, veçanërisht ata nga vendet e prekura nga kufizimet e udhëtimit në SHBA.
Mbështetës nga Maroku, Egjipti, Jordania, Iraku dhe Uzbekistani ishin ndër ata që raportohet se kanë përjetuar vështirësi në hyrjen në SHBA. Qytetarët e disa vendeve të kualifikuara, përfshirë Iranin, Haitin, Senegalin dhe Bregun e Fildishtë, u prekën gjithashtu nga masat më të gjera të udhëtimit të SHBA-së.
Gjyqtarit somalez Omar Abdulkadir Artan iu mohua hyrja pavarësisht se kishte një vizë të vlefshme dhe nuk ishte në gjendje të gjykonte turneun.
Autoritetet amerikane thanë se vendimi lidhej me shqetësime për sigurinë kombëtare, por mbrojtësit e të drejtave të njeriut kritikuan mungesën e provave të paraqitura publikisht dhe dështimin e FIFA-s për të mbrojtur fuqishëm gjyqtarin.
Aleanca e Sportit dhe të Drejtave tha se politikat krijuan një klimë frike dhe kundërshtuan pretendimin e FIFA-s se turneu mirëpriti të gjithë botën.
Akuzat për racizëm synojnë Francën dhe Mbappen
Racizmi u bë një nga temat më shqetësuese të turneut, veçanërisht në incidentet që përfshinin Francën dhe kapitenin Kylian Mbappe.
Pas fitores së Francës ndaj Paraguait, senatorja paraguaiane Celeste Amarilla postoi komente fyese raciste ndaj Mbappes.
Federata Franceze e Futbollit ngriti një ankesë dhe prokurorët francezë hapën një hetim për fyerje të mundshme publike të rënduar ose nxitje të urrejtjes raciale.
Komentet e Amarilla-s u dënuan nga Presidenti Francez Emmanuel Macron, autoritetet Paraguaiane dhe organizatat ndërkombëtare të të drejtave të njeriut.
Polemika të mëtejshme dolën përpara gjysmëfinales Spanjë-Francë, kur ish-kryeministri spanjoll Mariano Rajoy shkroi se Franca kishte një ekip të fortë, por në fakt nuk kishte “asnjë lojtar francez”.
Vërejtja u interpretua gjerësisht si vënie në dyshim të identitetit francez të lojtarëve me ngjyrë dhe me prejardhje emigrantësh të ekipit. Rajoy hodhi poshtë akuzat për racizëm dhe tha se fjalët e tij ishin nxjerrë jashtë kontekstit.
Retorikë e ngjashme doli edhe nga figurat politike në Argjentinë, duke intensifikuar debatin se si po portretizohej skuadra e larmishme e Francës gjatë turneut.
Sistemi i monitorimit i FIFA-s identifikoi më shumë se 89,000 postime abuzive në mediat sociale gjatë fazës së grupeve, me mesazhe me motive raciste që përbënin 11% të abuzimit të zbuluar.
Vendimi i Balogun ngre shqetësime për ndërhyrje politike
Një nga polemikat më të rëndësishme në qeverisje përfshinte sulmuesin amerikan Folarin Balogun.
Balogun u pezullua fillimisht pasi mori një karton të kuq kundër Bosnjës dhe Hercegovinës, por FIFA më vonë e pezulloi ndalimin automatik, duke i lejuar atij të luante kundër Belgjikës.
Vendimi erdhi pasi Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, falënderoi publikisht FIFA-n dhe thuhet se kontaktoi Presidentin e FIFA-s, Gianni Infantino.
Federata belge e futbollit protestoi kundër vendimit, duke argumentuar se procesi normal disiplinor ishte dëmtuar dhe se ndikimi politik kishte ndikuar në drejtësinë sportive.
Polemika shkoi përtej ndeshjes individuale.
Politikanët evropianë dhe kritikët e qeverisjes kërkuan një hetim të pavarur, ndërsa Këshilli i Evropës paralajmëroi se vendimet e ndikuara politikisht po dëmtonin besueshmërinë e FIFA-s dhe integritetin e futbollit ndërkombëtar.
Belgjika në fund mundi SHBA-në, por rasti mbeti një nga incidentet më të debatuara të turneut jashtë fushës.
Kontradiktat e VAR dominojnë raundet eliminatore
Teknologjia e Ndihmësit Video të Arbitrit i ndau përsëri lojtarët, trajnerët dhe mbështetësit.
Fitorja e Argjentinës ndaj Egjiptit ishte veçanërisht e diskutueshme, me vendime që përfshinin penallti dhe ndërhyrje të mundshme që nxitën akuza për mospërputhje dhe favorizim.
Vendime të tjera të kontestuara gjatë fazës së grupeve dhe raundeve eliminatore ripërtërinë kritikat ndaj pragjeve të ndërhyrjes së VAR-it, kohëve të rishikimit dhe mungesës së komunikimit të qartë brenda stadiumeve.
Edhe pse FIFA vazhdoi ta mbronte teknologjinë si një mjet për korrigjimin e gabimeve të qarta, kritikët argumentuan se incidente të ngjashme trajtoheshin ndryshe nga një ndeshje në tjetrën.
Debatet treguan se zhvillimi teknologjik nuk i kishte dhënë fund mosmarrëveshjeve mbi interpretimin, transparencën dhe llogaridhënien.
Tensionet politike hyjnë në stadiume
Turneu u zhvillua në një sfond tensionesh të mëdha globale, veçanërisht ato që përfshinin Iranin dhe SHBA-në.
Pjesëmarrja e Iranit u bë politikisht e ndjeshme ndërsa armiqësitë në Lindjen e Mesme u intensifikuan, me shqetësime për sigurinë që preknin mbështetësit, rregullimet e udhëtimit dhe ngjarjet publike.
FIFA gjithashtu ndaloi flamujt, banderolat dhe shfaqjet e tjera që i referoheshin Ishujve Falkland në gjysmëfinalen Argjentinë-Angli.
Ndeshja u klasifikua si me rrezik të lartë për shkak të mosmarrëveshjes historike midis Argjentinës dhe Mbretërisë së Bashkuar.
Masa kishte për qëllim të parandalonte provokimet politike, por ajo ngjalli debatin se ku FIFA e vendos vijën ndarëse midis shprehjes legjitime kombëtare dhe mesazheve të ndaluara politike.
Çmimet e biletave shkaktojnë reagime negative të tifozëve
Çmimet e biletave u bënë një tjetër burim kritikash.
Tifozët u përballën me çmime zyrtare historikisht të larta, lista të shtrenjta rishitjeje dhe kosto të konsiderueshme udhëtimi dhe akomodimi në tre vende të mëdha pritëse.
Mbrojtësi i Anglisë, Marc Guehi, e përshkroi politikën e çmimeve si “mbeturina”, pasi disa bileta për vendin e tretë në ndeshjet eliminatore u ofruan për qindra paund dhe pjesët e dukshme të stadiumit mbetën bosh.
Biletat premium për finalen thuhet se arritën dhjetëra mijëra dollarë, ndërsa çmimet e rishitjes u rritën edhe më shumë.
Amerikanizimi dhe komercializimi i futbollit
Turneu prezantoi një prezantim më të fokusuar në argëtim, të ndikuar nga sportet profesionale amerikane.
Shfaqjet e zgjeruara para ndeshjes, aktivizimet komerciale, argëtimi në stadium dhe propozimet për një përvojë finale në stilin e Super Bowl i ndanë mbështetësit.
Shfaqja inauguruese e pushimit të finales së Kupës së Botës paraqiti performanca nga Madonna, Justin Bieber, BTS, Shakira dhe Burna Boy, me dirigjentin Gustavo Dudamel, Korin e PS22 me Chris Martin të Coldplay, dhe Muppets që iu bashkuan spektaklit.
Disa e vlerësuan spektaklin dhe përpjekjen për të tërhequr audiencë të re.
Të tjerë argumentuan se pushimet reklamuese, paketat argëtuese dhe prioritetet e korporatave po ndryshonin ritmin tradicional të futbollit dhe po i largonin tifozët e zakonshëm nga turneu.
The post Triumf, tension dhe transformim, momente përcaktuese të Kupës së Botës 2026 appeared first on Euronews Albania.
