Ish-Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, ka bërë thirrje për një aleancë të re mbrojtëse evropiane, duke argumentuar se NATO në formën e saj aktuale nuk është më e mjaftueshme, ndërsa dyshimet rriten mbi garancitë e sigurisë nga SHBA-ja.
“Ajo që po dëshmojmë tani është shpërbërja e NATO-s, dhe kjo është e rrezikshme”, tha Rasmussen për WELT, e cila është ashtu si edhe POLITICO pjesë e Rrjetit Global të Gazetarëve Axel Springer. “Presidenti Trump ka ngritur kaq shumë dyshime në lidhje me angazhimin e tij ndaj Nenit 5 dhe mbrojtjes së Evropës, saqë mund të ketë vetëm një përfundim për evropianët: ne duhet të qëndrojmë në këmbët tona dhe të jemi në gjendje ta mbrojmë vetë kontinentin tonë.”
Rasmussen propozoi krijimin e një “koalicioni të vullnetshëm” të formalizuar – një grup vendesh evropiane të gatshme dhe të afta për të organizuar mbrojtjen e kontinentit në mënyrë të pavarur. “As BE-ja dhe as NATO-ja nuk janë aktualisht të përshtatshme për të forcuar një shtyllë evropiane brenda aleancës”, tha ai, duke argumentuar se Evropa ka nevojë për “plane të reja mbrojtëse dhe aftësi të reja ushtarake” dhe duhet të “rrisë prodhimin e armëve dhe municioneve”. Vërejtjet në fakt vënë në pikëpyetje nëse planet ekzistuese rajonale të mbrojtjes të NATO-s – shtylla kurrizore operative e angazhimeve të mbrojtjes kolektive të Nenit 5 të aleancës – mbeten të zbatueshme në një skenar të përfshirjes së reduktuar të SHBA-së.
Sipas propozimit të tij, pjesëmarrja do të kufizohej vetëm në vendet që përmbushin kritere të rrepta. “Vendet e NATO-s që përmbushin objektivin e pesë përqind të shpenzimeve të mbrojtjes duhet të jenë në gjendje të marrin pjesë, të angazhohen për një garanci sigurie të ngjashme me Nenin 5 dhe të parandalojnë që shtetet individuale të jenë në gjendje të bllokojnë operacionet ushtarake”, tha Rasmussen. “Dhe duhet të ketë një mekanizëm për të përjashtuar anëtarët që nuk i plotësojnë këto kushte.”
Megjithatë, Rasmussen tha se NATO do të vazhdojë të luajë një rol qendror. “Unë ende besoj se NATO do të mbetet gurthemeli i mbrojtjes sonë dhe garancia përfundimtare e sigurisë është ombrella bërthamore amerikane”, tha ai. Por “mbrojtja konvencionale është diçka që ne evropianët duhet të jemi në gjendje ta sigurojmë vetë”.
Ai bëri thirrje gjithashtu që Ukraina të integrohet në një kuadër të ardhshëm të sigurisë evropiane si një anëtare e plotë e aleancës së re të propozuar. “Tani po shohim gjithashtu se sa shpejt Ukraina zhvillon armë dhe municione të reja”, tha Rasmussen. “Ne kemi nevojë për to si një mburojë kundër Rusisë.”
Rasmussen, i cili ishte në Berlin për bisedime me udhëheqësit politikë, tha se e kishte diskutuar idenë, por ende nuk kishte marrë mbështetje të fortë. “Po, po zhvilloj shumë diskutime. Deri më tani, nuk kam ndonjë angazhim të fortë. Por dikush duhet ta vërë çështjen në lëvizje.”
Ai shtoi se do ta “mirëpriste shumë” nëse kancelari gjerman Friedrich Merz, së bashku me presidentin francez Emmanuel Macron, kryeministrin e Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer dhe kryeministren italiane Giorgia Meloni, do të merrnin drejtimin.
Thirrja e Rasmussen shënon një ndryshim të rëndësishëm për një politikan të lidhur prej kohësh me lidhje të forta transatlantike. Si kryeministër danez, ai mbështeti luftën e udhëhequr nga SHBA-të në Irak, dhe si shef i NATO-s ai mbrojti vazhdimisht një rol të fortë udhëheqës amerikan brenda aleancës.
Ndryshimi i kursit, tha ai, nuk kishte ardhur lehtë. “Shumë e dhimbshme”, tha Rasmussen kur u pyet se si ndihet të rimendosh sigurinë e Evropës në thelb pa Uashingtonin. “Që nga fëmijëria ime, i kam admiruar Shtetet e Bashkuara dhe i kam parë ato si udhëheqësin natyror të botës së lirë.”
Por, shtoi ai, “ne duhet të përshtasim të menduarit tonë strategjik dhe të zvogëlojmë varësinë tonë nga njerëzit e fortë të kësaj bote – nga Trump, Putin, Xi Jinping.” Për një kohë shumë të gjatë, “ne evropianët jemi mbështetur në energjinë e lirë nga Rusia, mallrat e lira nga Kina dhe sigurinë e lirë nga Shtetet e Bashkuara. Ky model nuk funksionon më.”
Rrjeti Global i Gazetarëve Axel Springer është një iniciativë me shumë botime që publikon lajme, investigime, intervista, opinione dhe analiza që bëjnë jehonë në të gjithë botën. Ai lidh gazetarë nga markat e Axel Springer – duke përfshirë POLITICO, Business Insider, WELT, BILD dhe Onet – mbi histori të rëndësishme për një audiencë ndërkombëtare. Raportimi i tyre ambicioz shtrihet në të gjitha platformat e Axel Springer: online, të shtypura, televizive dhe audio. Së bashku, mediat arrijnë qindra miliona njerëz në të gjithë botën.
The post Ish-shefi i NATO-s, Rasmussen, paralajmëron për ‘shpërbërje’ të aleancës, bën thirrje për një bllok të ri mbrojtës evropian appeared first on Euronews Albania.
