Një deklaratë e presidentit serb Aleksandër Vuçiç për mundësinë e devijimit të lumit Ibër ka shkaktuar reagime të forta në Kosovë dhe Shqipëri, duke hapur një debat që tashmë përfshin jo vetëm çështjen e ujit, por edhe zhvillimet në veri të Kosovës, komunitetin serb, KFOR-in dhe statusin e Kosovës.
Lumi Ibër furnizon Liqenin e Ujmanit, një burim i rëndësishëm ujor për Kosovën. Pikërisht për këtë arsye, deklaratat nga Beogradi për mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së tij u pritën me shqetësim në Prishtinë dhe Tiranë.
Vuçiç: Devijimi i Ibrit është çështje e brendshme
Presidenti serb Aleksandër Vuçiç, duke iu përgjigjur reagimeve, tha për RTS se çdo vendim për rrjedhën e Ibrit është çështje e brendshme e Serbisë.
“Është çështje e brendshme e jona”, deklaroi Vuçiç, ndërsa pyeti: “Nuk e di se çfarë lidhjeje ka Ibri me Shqipërinë”.
Ai tha se pas reagimeve të palës shqiptare dhe kontakteve me Brukselin, Beogradi do të shohë konkretisht se për çfarë bëhet fjalë.
“Kemi një problem diku rreth Ribarić-it, le të shohim, le të shohim për çfarë bëhet fjalë, dhe pastaj do të shohim”, tha presidenti serb.
Por Vuçiç e lidhi çështjen e Ibrit edhe me zhvillimet në veri të Kosovës. Ai akuzoi Prishtinën për arrestime, ngacmime dhe shembje të shtëpive të serbëve, duke pretenduar se këto veprime po kryhen me mbështetjen e faktorëve ndërkombëtarë.
Sipas tij, qëllimi është dobësimi i institucioneve serbe në Kosovë.
Ura mbi Ibër dhe KFOR-i
Në të njëjtin reagim, Vuçiç foli për zhvillimet rreth urës mbi lumin Ibër në Mitrovicë dhe për KFOR-in.
Ai tha se kishte komunikuar me komandantin e KFOR-it lidhur me qëllimin për të ndërhyrë në situatën rreth urës dhe paralajmëroi se Beogradi do të reagojë ndaj çdo zhvillimi që e konsideron kërcënues për serbët.
“Kjo është arsyeja pse ndërhyrja jonë pasoi, në mënyrë që diçka e tillë të mos lejohet”, tha Vuçiç.
Presidenti serb e lidhi situatën aktuale me luftën e vitit 1999 dhe ndërhyrjen e NATO-s.
“Mos harroni: 19 vende të NATO-s na bombarduan në vitin 1999, me një qëllim të vetëm, të na e merrnin Kosovën dhe Metohinë”, deklaroi ai.
Vuçiç tha se Beogradi duhet të jetë i duruar dhe i përgjegjshëm, ndërsa shprehu shqetësimin për atë që e cilësoi si veprim të përbashkët të Prishtinës me faktorët ndërkombëtarë kundër popullit serb.
Rama: Ibri sipas gjeografisë, jo folklorit
Debatit iu përgjigj kryeministri Edi Rama, i cili e cilësoi shkëmbimin me Beogradin si një “shkëmbim shumë interesant veror”.
Rama argumentoi se diskutimi për lumin Ibër nuk mund të ndahet nga fakti se bëhet fjalë për një sistem ujor ndërkufitar.
Sipas tij, Serbia ka të drejtë të menaxhojë burimet brenda juridiksionit të saj, por nuk mund të injorojë pasojat që veprimet e saj mund të kenë në territorin e një shteti tjetër. Për këtë arsye, Rama iu referua parimeve të së drejtës ndërkombëtare të ujërave.
Kryeministri shqiptar hodhi poshtë gjithashtu çdo pretendim territorial ndaj Serbisë dhe tha se Shqipëria nuk ka nevojë për idenë e “Shqipërisë së Madhe” për të mbështetur Kosovën.
Sipas Ramës, Kosova është një shtet sovran dhe shqiptarët e Kosovës kanë të drejtën të vendosin vetë për të ardhmen e tyre.
Në reagimin e tij, Rama theksoi edhe nevojën për mbrojtjen e të drejtave, sigurisë, pronës, gjuhës dhe trashëgimisë kulturore të komunitetit serb në Kosovë.
Ai kërkoi marrëdhënie të mira me Serbinë, por tha se fqinjësia nuk mund të nënkuptojë që rajoni të mbetet peng i interpretimeve të ndryshme të historisë.
Rama e mbylli me një frazë simbolike: Ibri do të vazhdojë të rrjedhë “sipas gjeografisë dhe jo sipas folklorit”.
Gjuric: Po përpiqeni të ndryshoni temën
Një ditë më pas, ministri i Jashtëm serb Marko Gjuric iu përgjigj Ramës me një reagim të gjatë në rrjetin X.
“Një përpjekje e përpunuar verore për të ndryshuar temën”, shkroi Gjuric, duke pretenduar se debati për Ibrin po përdorej për të shmangur vëmendjen nga zhvillimet në veri të Kosovës.
Ai akuzoi qeverinë e Albin Kurtit për “shkatërrim sistematik” të pronave të serbëve dhe për veprime që, sipas tij, janë diskriminuese mbi baza etnike.
Gjuric u ndal edhe te aspekti gjeografik, duke theksuar se Ibri nuk kalon në Shqipëri.
“Ibri nuk hyn kurrë në Shqipëri dhe nuk është pjesë e sistemit lumor të Shqipërisë”, shkroi ai.
Sipas ministrit serb, Shqipëria nuk është shtet breglumor i Ibrit dhe çështjet që lidhen me të duhet të trajtohen nga palët drejtpërdrejt të interesuara.
Gjuric riktheu gjithashtu qëndrimin e Beogradit për Kosovën, duke iu referuar Kushtetutës së Serbisë, të drejtës ndërkombëtare dhe Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Ai kërkoi nga Tirana që mbështetja për komunitetin serb të shoqërohet me veprime konkrete, përfshirë ndalimin e shembjes së shtëpive të serbëve dhe themelimin e Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe.
Në fund, Gjuric iu drejtua Ramës dhe ministrit Ferit Hoxha me një apel për të lënë pas “diplomacinë përmes altoparlantëve”.
“Dyert dhe linjat tona telefonike mbeten të hapura. Njerëzit tanë meritojnë seriozisht më pak shkëmbime deklaratash dhe më shumë shembuj konkretë se çfarë mund të arrijnë së bashku serbët dhe shqiptarët”, shkroi ai.
Hoxha: Lumenjtë duhet të mbartin ujë, jo kërcënime
Përgjigjja e fundit në këtë shkëmbim erdhi nga ministri shqiptar për Evropën dhe Punët e Jashtme, Ferit Hoxha.
Hoxha vlerësoi tonin më të qetë të përmbylljes së mesazhit të Gjuric, por tha se e ardhmja e rajonit duhet të ndërtohet mbi dialogun dhe bashkëpunimin.
“Jo te kërcënimet dhe akuzat, por te dialogu, besimi dhe bashkëpunimi pragmatik”, deklaroi Hoxha.
Ai e riktheu debatin te pika e nisjes: uji.
“Uji është jetë. Ai nuk mban pasaportë, nuk lexon harta politike dhe nuk ndalet të pyesë se në cilën anë të një kufiri po rrjedh”, tha ministri.
Hoxha pranoi se Ibri nuk rrjedh nëpër Shqipëri, por argumentoi se Tirana do të reagonte edhe nëse një kërcënim i tillë do t’i drejtohej Serbisë.
“Pra, po, Ibri nuk rrjedh nëpër Shqipëri. Por nëse nesër dikush do të kërcënonte ta privonte Serbinë nga uji që rrjedh përmes territorit të tij, Shqipëria do të reagonte po aq fuqishëm”, deklaroi ai.
Sipas Hoxhës, çështja nuk lidhet me faktin se ku përfundon uji, por me përgjegjësinë e vendeve fqinje për paqen dhe stabilitetin.
“Lumenjtë duhet të mbartin ujë, jo kërcënime, dhe kufijtë duhet të përcaktojnë juridiksionet, jo të ndajnë përgjegjësinë tonë për paqen”, u shpreh ai.
“Më shumë Europë, më pak mitologji”
Në fund, Hoxha e zhvendosi debatin te perspektiva europiane e rajonit.
“Shqipëria mbetet e interesuar vetëm për një: një Bashkim Europian më të madh, që përfshin Kosovën, Serbinë, Shqipërinë dhe pjesën tjetër të rajonit tonë”, deklaroi ministri.
Ai tha se dyert e Tiranës mbeten të hapura për bashkëpunim dhe kërkoi më shumë shembuj konkretë të asaj që shqiptarët dhe serbët mund të arrijnë së bashku.
“Le të vazhdojmë me më shumë Europë, më pak mitologji dhe më shumë arsye për ta parë të kaluarën tonë përmes syve të së ardhmes”, përfundoi Hoxha.
Kështu, një debat i nisur nga deklarata për mundësinë e devijimit të Ibrit është zgjeruar në një përplasje të drejtpërdrejtë politike mes Tiranës dhe Beogradit, ku në qendër janë uji, Kosova, të drejtat e serbëve, siguria në veri dhe e ardhmja europiane e Ballkanit.
Ndërsa Beogradi këmbëngul se çështja e Ibrit lidhet me juridiksionin dhe zhvillimet në Kosovë, Tirana e sheh atë si një çështje më të gjerë të përgjegjësisë ndërkufitare dhe bashkëpunimit rajonal.
The post Replika mes Tiranës dhe Beogradit për lumin Ibër, debatet Vuçiç-Rama-Gjuric-Hoxha appeared first on Euronews Albania.
