Udhëtimi i fundjavës i Presidentit ukrainas Volodymyr Zelenskyy në Serbi ka shkaktuar një reagim zinxhir tensionesh në Ballkan, të cilat vazhdojnë të ndihen shumë kohë pasi ai u kthye në Kiev.
Gjatë vizitës së tij të parë tek Presidenti serb Aleksandar Vuçiç, i cili ka refuzuar t’i bashkohet sanksioneve të BE-së dhe ruan raporte të ngushta me Moskën, Zelenskyy rikonfirmoi se Ukraina nuk do të njohë pavarësinë e Kosovës. Kjo deklaratë ndezi një mosmarrëveshje të ashpër rajonale.
Përgjigja e Kosovës ishte e shpejtë. Një banderolë “Ukraina e Lirë” me ngjyra blu dhe të verdhë, me madhësinë e një ndërtese, që kishte qenë e varur në rrugën kryesore të Prishtinës që nga viti 2022, u rrëzua menjëherë, me kryebashkiakun Përparim Rama që deklaroi se, ndërsa simpatia e tij mbetet për “popujt që përballen me luftën, dhunën dhe persekutimin… respekti duhet të jetë i ndërsjellë”.
Që nga vizita e Zelenskyy-t, Vučić kërcënoi se do ta devijonte fizikisht lumin Ibër që rrjedh nga Serbia në Kosovë, në shenjë hakmarrjeje për prishjen e shtëpive serbe përgjatë bregut të rezervuarit nga ana e Kosovës. Një veprim i tillë do ta shteronte rezervuarin që furnizon pjesën më të madhe të ujit të Kosovës dhe kapacitetin thelbësor të ftohjes për termocentralin e saj më të madh.
Përveç kësaj, Ministri i Jashtëm serb Marko Gjuriç dhe Kryeministri shqiptar Edi Rama shkëmbyen kritika të ashpra për X, me këtë të fundit që akuzoi Serbinë se ishte në “një flluskë politike” dhe se po mohonte faktin se “Serbia e humbi Kosovën” shumë kohë më parë.
Kosova ishte një provincë jugore e Serbisë me shumicë shqiptare për pjesën më të madhe të shekullit të 20-të. Populli i saj gëzonte të drejta të gjera politike nën Jugosllavinë socialiste deri në një shtypje dhjetëvjeçare serbe ndaj disidentëve që çoi në konfliktin e armatosur të viteve 1998-99. Një fushatë tremujore bombardimi e NATO-s i dëboi forcat serbe dhe e shndërroi provincën në një protektorat të OKB-së.
Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008 dhe, deri më sot, është njohur nga mbi 100 vende, përfshirë SHBA-në, Mbretërinë e Bashkuar dhe 22 nga 27 vendet anëtare të BE-së. Është gjithashtu një vend kandidat potencial për në BE, duke paraqitur aplikimin e saj në dhjetor 2022.
Statusi i vendit ka qenë prej kohësh një temë e preferuar diskutimi për Presidentin rus Vladimir Putin, i cili e ka përdorur atë për të justifikuar pushtimin e Gjeorgjisë në vitin 2008 dhe aneksimin e Krimesë në vitin 2014. Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, tha se i mori në konsideratë pikëpamjet e Zelenskyy-t “me keqardhje” dhe se një retorikë e tillë pasqyron “përpjekjet e Rusisë për ta përmendur Kosovën si precedent”.
Sa i përket arsyes pse udhëheqësi i Ukrainës do të përfshihej në çështjen e vështirë të Ballkanit, ka të ngjarë që kjo të ketë të bëjë me armatimet.
Serbia ende prodhon sasi të konsiderueshme municionesh në kalibrat standard sovjetik, të cilat do të ishin të pamundura për t’u siguruar nga aleatët perëndimorë të Kievit, të cilët përdorin në vend të tyre standardin e NATO-s. Ukraina mban obus dhe tanke të rënda të epokës sovjetike që mbeten çelësi i luftimeve në Donbas dhe më gjerë. Dhe pavarësisht qëndrimit të tij pro-rus, Vuçiç është i lumtur t’ia japë ato Kievit në heshtje.
“Ukraina është në një pozicion ku nuk mund të interesohet për gjëra përtej nevojave më të menjëhershme të Ukrainës, dhe Vuçiç ka më shumë rëndësi për të”, shpjegoi Florian Bieber, i cili drejton Qendrën për Studime të Evropës Juglindore në Universitetin e Gracit.
Përpjekjet e Vuçiçit ndaj Zelenskyt mund të jenë pjesërisht një përpjekje për të qetësuar kritikat nga Brukseli . Udhëheqësit e BE-së kanë dënuar “shpërthimin e dhunës” gjatë lëvizjes së vazhdueshme protestuese antiqeveritare dhe “rënien e standardeve demokratike” në Serbi.
“Ai shpreson se do të marrë më pak vërejtje kritike në muajt në vijim për shkak të lidhjeve të tij të ngushta, të paktën simbolikisht më të ngushta, me Zelenskyy-n. Vuçiç po e bën këtë për të ndikuar te BE-ja përpara zgjedhjeve të mundshme në vend”, vazhdoi Bieber.
Mbështetësit e Kosovës e kanë konsideruar prej kohësh pavarësinë e saj si një rast të vetëm, jo si një model. Por rrethanat e udhëtimit të saj larg Serbisë mbeten përçarëse, veçanërisht për anëtarët e BE-së si Spanja dhe Qiproja, të cilët kanë dhimbjet e tyre të kokës nga separatizmi dhe ende refuzojnë ta njohin pavarësinë e Kosovës.
“Në varësi të asaj se në cilën anë të këtij argumenti po qëndroni, do të keni një pikëpamje të ndryshme mbi atë që do të thotë pavarësia e Kosovës për konfliktet dhe mosmarrëveshjet e tjera territoriale në mbarë botën”, tha Bieber.
Oleksandr Lytvynenko, ambasadori i Ukrainës në Serbi, tha në një deklaratë me email se udhëtimi i Zelenskyy në Beograd përfshinte “marrëveshje praktike mbi mbështetjen e ndërsjellë” për integrimin në BE, pasi të dy vendet janë kandidate për në BE.
Ai këmbënguli se vizita kishte të bënte me thellimin e lidhjeve midis Beogradit dhe Kievit dhe theksoi se qëndrimi i Ukrainës për Kosovën kishte mbetur i pandryshuar që nga viti 2008 dhe “nuk kishte lidhje me nevojat e saj aktuale të kohës së luftës”.
“Integrimi i Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Evropian mbetet mënyra më e besueshme për të adresuar kërcënimet afatgjata të sigurisë dhe për të zgjidhur mosmarrëveshjet rajonale të pazgjidhura”, tha ai.
“Kjo vizitë nuk kishte të bënte me municione. Kishte të bënte me Evropën. Sa më i madh angazhimi i Ukrainës në Ballkanin Perëndimor, aq më të mëdha janë perspektivat për stabilitet dhe paqe”, shtoi ai.
The post Humbja e ‘topit’ në Ballkan e Zelenskyy-t appeared first on Euronews Albania.
