Klauzola e mbrojtjes së ndërsjellë e BE-së është formuluar më fort se Neni 5 i NATO-s, por në përgjithësi shihet si më e dobët, pasi aleatët në aleancën ushtarake deri më tani kanë mbështetur në parandalimin e ofruar nga SHBA-të.
Puna për të funksionalizuar klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë të Bashkimit Evropian duhet të përqendrohet në rrethanat që bien “nën pragun” e Nenit 5 të NATO-s, tha për Euronews zyrtari më i lartë ushtarak i bllokut.
Gjenerali Seán Clancy, Kryetar i Komitetit Ushtarak të BE-së, i tha Euronews gjatë fundjavës se shërbimet e tij “janë të gatshme” për të ndihmuar në ripërcaktimin e asaj që do të thotë mbrojtja e ndërsjellë evropiane.
Të shtunën, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e përdori fjalimin e saj në Konferencën e Sigurisë në Mynih për të bërë thirrje që BE-ja të bëhet e pavarur në mbrojtjen e saj, duke shtuar se kishte ardhur koha që blloku të sillte në jetë klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë si pjesë e kësaj përpjekjeje.
Ajo shtoi se angazhimi i përcaktuar në klauzolën, e njohur si Neni 42.7 i Traktateve, “ka peshë vetëm nëse ndërtohet mbi besimin dhe aftësinë”.
Komentet e von der Leyen vijnë në një kohë kur BE-ja është në mes të një reforme të mbrojtjes të shkaktuar nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia, me paralajmërime se Moska mund të sulmojë një vend tjetër evropian para fundit të dekadës.
Por ka edhe shqetësime, pavarësisht se udhëheqësit dhe ministrat evropianë deklarojnë publikisht të kundërtën, në lidhje me angazhimin e vazhdueshëm të SHBA-së ndaj sigurisë evropiane, NATO-s dhe klauzolës së mbrojtjes kolektive të Nenit 5.
‘Nën Nenin 5’
Si Neni 5 i NATO-s ashtu edhe Neni 42.7 i BE-së janë aktivizuar vetëm një herë: i pari nga SHBA-të pas sulmeve të 11 shtatorit, i dyti nga Franca pas sulmeve terroriste të nëntorit 2015 në Paris.
Klauzola e BE-së thotë se “nëse një vend i BE-së është viktimë e agresionit të armatosur në territorin e tij, vendet e tjera të BE-së kanë detyrimin ta ndihmojnë dhe ta mbështesin atë me të gjitha mjetet që kanë në dorë”.
I pyetur pse BE-ja duhet ta operacionalizojë më tej klauzolën e saj të mbrojtjes së ndërsjellë nëse 23 shtetet anëtare që janë gjithashtu në aleancën ushtarake janë të bindura për angazhimin afatgjatë të Uashingtonit për sigurinë e tyre, Gjenerali Clancy tha se rolet e dy organizatave janë të përcaktuara shumë qartë.
“NATO është një aleancë ushtarake në radhë të parë, BE-ja nuk është. BE-ja është diçka krejtësisht e ndryshme. Dhe kjo, mendoj, është mënyra se si do ta operacionalizonim këtë, nëse mund ta shprehja thjesht, nën Nenin 5”, tha ai për Euronews.
“Pra, në rrethana të tjera, në aspektin e luftës hibride, në aspektin e llojeve të tjera të krizave, mendoj unë, – qofshin ato humanitare, qofshin ato kriza me natyrë më serioze, qofshin ato reagime ndaj kërcënimeve hibride. Cili është reagimi i BE-së dhe si e operacionalizojmë këtë?”
“Mendoj se ky është lloji i plotësueshmërisë dhe fokusi është plotësueshmëria, në mënyrë që mirëkuptimi dhe marrëdhënia BE-NATO të forcohet”, shtoi ai.
A do të jetë në gjendje BE-ja të mbrojë veten deri në vitin 2030?
Një nga pikat kryesore të përpjekjeve të BE-së për të rritur gatishmërinë e saj deri në vitin 2030 është një program nga Komisioni i BE-së për të nxitur prokurimin e përbashkët të mbrojtjes me qëllim mbushjen e boshllëqeve në aftësi në një mënyrë më të shpejtë dhe më të lirë.
Shtetet anëtare, për shembull, iu ofrua mundësia për të përfituar nga një kredi prej 150 miliardë eurosh të lëshuar nga Komisioni, me qëllim që të fitojnë së bashku aftësi midis nëntë fushave prioritare të identifikuara, duke përfshirë municionet, dronët, mbrojtjen ajrore, luftimet tokësore dhe mundësuesit strategjikë.
Gjenerali Clancy i tha Euronews se autoritetet e BE-së tani janë “në një fazë zbatimi” dhe se “të nëntë fushat e aftësive po punohen”.
Megjithatë, ai pranoi se disa sektorë po përparojnë më shpejt se të tjerët, kryesisht sepse bazat e tyre industriale janë më të zhvilluara ose sepse mësimet nga fusha e betejës në Ukrainë kanë përshpejtuar zhvillimin. Kjo vlen në veçanti për dronët, si dhe për asetet hapësinore.
Pika e radhës do të jetë një raport formal i gatishmërisë që do të dalë në vjeshtë, i cili synon t’u ofrojë udhëheqësve politikë – përfshirë Presidenten e Komisionit Ursula von der Leyen – një qartësi më të madhe se ku vazhdojnë boshllëqet dhe sa shpejt mund të mbyllen ato.
I pyetur nëse BE-ja do të ishte gati të mbrohej e vetme deri në fund të dekadës, siç është qëllimi sipas planit të Komisionit për Gatishmërinë e Mbrojtjes 2030, Gjenerali Clancy mbajti një ton të kujdesshëm, duke argumentuar se ky standard duhet të shihet si pjesë e një ndryshimi afatgjatë dhe jo si një gjendje përfundimtare e caktuar.
«Katër vitet e fundit na kanë mësuar se bota nuk është e njëjtë», tha ai, duke treguar luftën në Ukrainë si një ilustrim të zymtë se si konflikti po evoluon, ndërsa kombinon elementë të luftës konvencionale – siç janë llogoret – së bashku me pajisje të drejtuara nga teknologjia shkatërruese.
Kjo e bën të pamundur, tha ai, të parashikohet vërtet se si mund të duket një luftë e ardhshme në Evropë.
Ajo që është e qartë, argumentoi ai, është se gatishmëria në Evropë duhet të nënkuptojë përgatitje për skenarë që variojnë nga “paqja, gjysmë-paqja, përmes krizës dhe ndoshta në konflikt shtetëror”.
“Viti 2030 është një objektiv, nëse doni, dhe ne po përshpejtojmë drejt këtij objektivi, por do të jetë një vazhdimësi”, tha Gjenerali Clancy. Ai sugjeroi që Evropa nuk do të jetë në gjendje të “rrijë duarkryq” dhe të ulë mbrojtjen dhe sigurinë pas kësaj date, dhe do të duhet të mbështesë përpjekjet aktuale.
The post Debat mbi mbrojtjen e ndërsjellë të BE-së kërkohet përcaktim për rastet sipas Nenit 5 appeared first on Euronews Albania.
