Lexoje këtu nëse e ke me ngut!
Udhëheqësit afrikanë po përpiqen që krimet e epokës koloniale të njihen, të kriminalizohen dhe të adresohen përmes dëmshpërblimeve.
Në një konferencë në kryeqytetin algjerian, Algjer, diplomatë dhe liderë u mblodhën për të çuar përpara një rezolutë të Unionit Afrikan të miratuar më herët këtë vit, e cila bën thirrje për drejtësi dhe dëmshpërblime për viktimat e kolonializmit.
Ministri i jashtëm algjerian, Ahmed Attaf, tha se përvoja e Algjerisë nën sundimin francez thekson nevojën për të kërkuar kompensim dhe për të rikthyer pronën e vjedhur.
Një kornizë ligjore, shtoi ai, do të siguronte që kthimi i pronave të mos shihet “as si dhuratë, as si favor”.
“Afrika ka të drejtë të kërkojë njohjen zyrtare dhe të qartë të krimeve të kryera kundër popujve të saj gjatë periudhës koloniale, një hap i domosdoshëm drejt adresimit të pasojave të asaj epoke, për të cilat vendet dhe popujt afrikanë vazhdojnë të paguajnë një çmim të rëndë në terma përjashtimi, margjinalizimi dhe prapambetjeje,” tha Attaf.
Konventa dhe statute të ndryshme ndërkombëtare, të pranuara nga shumica e vendeve, kanë ndaluar praktika si skllavëria, tortura dhe aparteidi. Karta e Kombeve të Bashkuara ndalon marrjen e territoreve me forcë, por nuk e përmend në mënyrë eksplicite kolonializmin.
Kjo mungesë ishte në qendër të samitit të Unionit Afrikan të mbajtur në shkurt, ku liderët diskutuan një propozim për të zhvilluar një pozicion të përbashkët mbi dëmshpërblimet dhe për të përcaktuar zyrtarisht kolonizimin si krim kundër njerëzimit.
Kostoja ekonomike e kolonializmit në Afrikë besohet të jetë marramendëse, me disa vlerësime që arrijnë në triliona. Fuqitë europiane nxorën burime natyrore shpesh me metoda brutale, duke grumbulluar fitime të mëdha nga ari, goma, diamantet dhe minerale të tjera, ndërsa popullsitë vendase mbetën të varfra.
Vendet afrikane kanë intensifikuar kohët e fundit kërkesat për kthimin e artifakteve të grabitura, të cilat ende ndodhen në muzetë europianë.
Attaf tha se nuk është rastësi që konferenca u mbajt në Algjeri, një vend që vuajti disa nga format më brutale të sundimit kolonial francez dhe që zhvilloi një luftë të përgjakshme midis 1954 dhe 1962 për të fituar pavarësinë.
Ndikimi i kolonializmit ishte i thellë: gati një milion kolonë europianë gëzonin privilegje politike, ekonomike dhe sociale më të mëdha, edhe pse Algjeria ishte ligjërisht pjesë e Francës dhe burrat e saj u mobilizuan gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Qindra mijëra njerëz vdiqën në revolucion, gjatë të cilit forcat franceze torturuan të ndaluarit, zhdukën të dyshuarit dhe shkatërruan fshatra si pjesë e një strategjie kundërrebele për të ruajtur pushtetin.
“Kontinenti ynë ruan shembullin e mundimit të hidhur të Algjerisë si një model të rrallë, pothuajse pa të dytë në histori, në natyrë, logjikë dhe praktika,” tha Attaf.
Përvoja e Algjerisë ka ndikuar gjithashtu në qëndrimin e saj ndaj Saharasë Perëndimore, një ish-koloni spanjolle e pretenduar nga Maroku dhe Fronti Polisario.
Attaf e paraqiti çështjen si një rast të dekolonizimit të papërfunduar, duke reflektuar qëndrimin zyrtar të Unionit Afrikan, edhe pse një numër në rritje i vendeve anëtare kanë mbështetur pretendimin e Marokut.
Ai e quajti atë “kolonia e fundit e Afrikës” dhe lavdëroi luftën e saharanëve vendas “për të afirmuar të drejtën e tyre legjitime dhe ligjore për vetëvendosje, siç është konfirmuar dhe vazhdimisht rikonfirmuar nga legaliteti ndërkombëtar dhe doktrina e OKB-së për dekolonizimin”.
Algjeria, prej dekadash, ka kërkuar që kolonializmi të adresohet përmes ligjit ndërkombëtar, edhe pse udhëheqësit e saj ecin me kujdes për të mos nxitur tensione me Francën, ku trashëgimia e luftës mbetet politikisht e ndjeshme.
Presidenti francez Emmanuel Macron në vitin 2017 e përshkroi pjesërisht historinë si “krim kundër njerëzimit”, por nuk dha një kërkim falje zyrtare dhe u bëri thirrje algjerianëve të mos “jetojnë peng të padrejtësive të së kaluarës”.
Mohamed Arezki Ferrad, anëtar i parlamentit algjerian, i tha Associated Press se kompensimi duhet të jetë më shumë sesa simbolik, duke vënë në dukje se artifaktet algjeriane të grabitura nga Franca nuk janë kthyer ende.
Më herët në nëntor, Guardian raportoi për thirrje të ngjashme në Karaibe, ku një delegacion i trupit drejtues të lëvizjes së dëmshpërblimeve të rajonit po përgatitej të vizitonte Britaninë për të lobuar për këtë çështje.
Qeveritë e Karaibeve kanë kërkuar gjithashtu njohjen e trashëgimisë së gjatë të kolonializmit dhe skllavërisë, si dhe drejtësi kompensuese nga ish-kolonizatorët, përfshirë një kërkim falje të plotë zyrtare dhe forma të dëmshpërblimeve financiare.
The Guardian, përgatiti në shqip ©LAPSI.AL
The post Afrika shton përpjekjet për njohjen e krimeve koloniale dhe dëmshpërblime appeared first on Lapsi.al.
